همکاريهای چند جانبه آسيا- اقيانوسيه در زمينه فناوری فضا و کاربرد آن در فوريه 1992 زمانی آغاز شد که طی يک نامه غير رسمی بين سازمانهای فضايي چين و پاکستان و تايلند برای توسعه و استحکام همکاری ميان کشورهای ناحيه اقيانوسيه - آسيا در زمينه فناوری فضا و کاربرد های صلح جويانه آن در جهت هدايت فعاليت ها / برنامه های پيوسته مانند پياده سازی پروژه ها و مطالعات گروهی، سازماندهی جلسات / کنفرانس ها / کارگاهها، برپايي برنامه های آموزشی به منظور توسعه کيفيت نيروی انسانی در کشورهای آسيا - اقيانوسيه و غيره، زير نظر AP-MCSTA، يک کميته رابط (LCAP-MCSTA) برای هماهنگ کردن فعاليت ها و يک کميته تدارکاتی برای نحوه همکاری فضايي آسيا - اقيانوسيه (PREPCOM of APSCOM) شروع به فعاليت نمودند.

بعلاوه، تمرکز گروه کاری روی فيلدهايي که علاقمندی خاصی در ناحيه برای آن وجود دارد مانند فناوری ماهواره کوچک، فناوری ارتباطات ماهواره ای، سيستم پايش و مديريت بلايا، کاربردهای فناوری سنجش از دور بنيان نهاده شده است.متعاقبا" 16 کشور ديگر از ناحيه به AP-MCSTA ملحق شده اند. تاکنون، يک کارگاه و هفت کنفرانس روی AP-MCSTA سازماندهی شده است در پکن 1992، بانکوک 1994، اسلام آباد 1995، سئول 1996، بحرين 1997، تهران 1999، پکن 2001 و بانکوک 2003 که مورد توجه تعداد زيادی از دانشمندان، مهندسان، تصميم گيرنده ها، سياست گذاران و برنامه ريزها قرار گرفت که نشان دهنده طيف وسيعی از فيلدها و علاقمندی های کاربران از نواحی مختلف بعلاوه سازمانهای بين المللی و کشورهای خارج ناحيه می باشد. برای نهادينه کردن مکانيزم AP-MCSTA، سياست و خط مشی آن در کنفرانس های مختلف AP-MCSTA ارائه شد که توصيه های پذيرفته شده به اتفاق آراء باعث تسريع در پردازش نهادينه شدن سازمان شد.

در دسامبر 2002، يک کارگاه روی نهادينه کردن مکانيزم AP-MCSTA بوسيله آژانس فضايي مالزی و دبيرخانه AP-MCSTA در کوالالامپور سازماندهی شد. در حدود 30 نماينده، صاحب منصبان دولتی و دانش پژوهان از 13 کشور ناحيه (بنگلادش، برزيل، برونی، دارالسلام، چين، هند، ايران، جمهوری کره، مالزی، مغولستان، پاکستان، فيليپين و تايلند) در کارگاه حضور داشتند. يک نماينده از UNESCAP و ژاپن نيز در کارگاه به عنوان ناظر شرکت کرد. موضوع کارگاه طرح تاسيس سازمان همکاری فضايي آسيا- اقيانوسيه و پيش نويس شرح معاهده تاسيس سازمان همکاری فضايي آسيا- اقيانوسيه بوده است و پيشرفت پياده سازی نهادينه کردن مکانيزم AP-MCSTA مرور شد. براساس توصيه های کارگاه، دبيرخانه AP-MCSTA اسناد مربوط به دو بحث بالا را منتشر کرد و برای 28 کشور ناحيه از طريق کانالهای سياسی فرستاد و از آنها خواست تا يک نماينده برای شرکت در جلسه گروه پيش نويس به منظور مرور عهدنامه پايانی APSCO معرفی کنند. در نتيجه اين تصميم گيری، نمايندگان بنگلادش، شيلی، چين، ايران، مالزی، پاکستان، فيليپين، پرو، روسيه و تايلند در اولين جلسه گروه پيش نويس که در بانکوک بوسيله MICT تايلند و دبيرخانه AP-MCSTA از 5 تا 7 آگوست 2003 برگزار شد شرکت کردند. بعد از بررسی جزئيات، تصميمات زير گرفته شد:

1- قبول 31 ماده از عهدنامه APSCO .
2- قبول پيشنهاد نماينده چينی مبنی براينکه دولت چين ميزبان سازمان همکاری های فضايي آسيا- اقيانوسيه باشد.
3- درخواست از دبيرخانه AP-MCSTA به منظور انتشار مقاله های معين و آماده سازی پيش نويس بعضی از فصل های جديد برای مرور در جلسه بعدی گروه پيش نويس.

جلسه دوم گروه پيش نويس از 10 تا 12 نوامبر 2003 در پکن با شرکت 20 نماينده از بنگلادش، چين، ايران، مالزی، پاکستان، پرو، فيليپين، تايلند و 13 ناظر از برزيل، شيلی، اندونزی، کره، روسيه، اوکراين و UNESCAP و UNOOSA برگزار شد.
گروه پيش نويس روی فصل های باقيمانده معاهده APSCO بحث کرد و اين گروه پيشنهادات زير را ارائه داد:

1- دبيرخانه AP-MCSTA بايد کپی های نهايي شده از معاهده APSCO را به کشورهای آسيا - اقيانوسيه از طريق کانال های سياسی به همراه يک يادادشت در تاريخ 15 دسامبر 2003 بفرستند. در اين يادداشت، کشورهای آسيا - اقيانوسيه به اطلاع دادن به دبيرخانه AP-MCSTA در تاريخ 31 می 2004 در مورد رضايتشان از امضاء معاهده تشويق شدند.
2- دولت ميزبان APSCO متعاقبا" از کشورهای آسيا - اقيانوسيه درخواست کند که نماينده های سطح وزارت شان را به منظور امضاء معاهده APSCO در يک جلسه ای که بين جولای و سپتامبر 2004 برگزار می شود معرفی کند.
3- دبيرخانه AP-MCSTA بايستی پيش نويس قوانين تجاری APSCO را برای تصويب بوسيله انجمن APSCO تهيه نمايد. به منظور نهايي کردن اين پيش نويس قبل از تصويب توسط انجمن، جلساتی توسط گروه پيش نويس بصورت اختصاصی بايد تشکيل شود.
4- دولت ميزبان به رسيدگی کردن به انتخاب يک مکان مناسب برای ساختمان اداره مرکزی APSCO ونهايي کردن برنامه ساختمان آن تشويق شد.

تاسيس APSCO، به همراه فعاليتهای فضايي که نقطه اتکاء اصلی همکاری ها است سودهای اقتصادی و اجتماعی فراوانی برای کشورهای درگير خواهد آورد، به طوريکه در پاراگراف های زير شرح داده شده: تاسيس APSCO سودهای عمده ای را در سايه تلاش های بين المللی کنترل شده و مديريت شده خواهد آورد. يکی از برجسته ترين فوايد آن، افزايش شبکه ای است که توانايي های شرکت کنندگان را بوسيله هماهنگی و ترکيب تلاششان از طريق سکوی مناسبی که APSCO فراهم خواهد کرد افزايش می دهد.

بعضی از سودهای عمده که می تواند به شمار آيد عبارتند از:

1- بهره برداری از قابليت ها و توانايي های بين المللی منحصر به فرد.
2- استفاده از توانايي های شريک ها که شايد منحصر به فرد نباشد اما در يک گروه سودهای رقابتی دارد.
3- توسعه انتخابی توانايي های جديد ملی مکمل.
4- پخش تخصص ها و به اشتراک گذاشتن منابع در جهت توسعه توانايي های جديد بين المللی.
5- ايجاد انگيزه برای توسعه صنايع ملی وابسته برای توسعه اقتصاد پايدار.
6- شرکت موثر برای توسعه منابع طبيعی و کشف/ پايش محيطی به منظور کاهش تدريجی شکست هايي که بوسيله بلايای طبيعی در ناحيه ايجاد می شود.
7- بهبود دانش برای کمک کردن به کاهش فقر در ناحيه.
8- ايجاد صلح درميان کشورهای عضو، کاهش تنشها و تقويت گفتگو برای ارتقاء هماهنگی و همکاری ناحيه ای.

از ديگر فوايد عمده، توسعه و تحريک فعاليت های فضايي است که منتج به سودهای اقتصادی در هر دو طرف ملی و سطح چند جانبه است. همکاری، توانايي ملت ها را افزايش می دهد و روابط آنها را از طريق يک مکانيزم پشتيبانی و مثبت توسعه می دهد. همينطور، ناحيه بوسيله دولت ها و مردم دنيا به صورت يک ناحيه با ارزش سرمايه گذاری توسعه يافته با افزايش فعاليت های اقتصادی ديده خواهد شد. علاوه بر اين يک جنبه عمده در اين خصوص، پتانسيل تجارت فضايي است. تجارت فضا در ناحيه تقاضای شگرف و پتانسيل وسيعی دارد. تاسيس APSCO، روحيه رقابتی ناحيه در زمينه تجارت فضا را افزايش می دهد.
توسعه تجارت فضايي منطقه ای به ناحيه های ديگر عضو نيز کمک می کند.
فوايد نهايي همکاری های دو طرفه در فضا تنها شامل برنامه های فضايي قوی نيست بلکه باعث افزايش فهم چند جانبه، تقويت اقتصادی ملی و ايجاد يک اساس تجارت برای اقتصاد آينده و همکاری های سياسی ميان کشورهای ناحيه می شود.

منبع:مجله نجوم